Home » Fijnstof

Een verslag van Professor Tim Nawrot, wetenschapper aan het Cenrtum voor Milieukunde aan de Universiteit van Hasselt. (Aangevuld met eigen onderzoek).

WikiTeam:

Wat is fijnstof?

Fijnstof is een verzamelnaam voor verschillende luchtverontreinigende deeltjes. De grootste deeltjes in fijnstof zijn afkomstig uit de natuur (bosbranden, vulkanen, woestijnen,...) en komen vanuit het buitenland naar ons toe gewaaid. (red. Grof stof is niet eens zo schadelijk voor je gezondheid. Omdat het vrij groot is, wordt het tegengehouden in je neus als je het inademt). De kleinste deeltjes (kleiner dan 10 micrometer) komen van verbrandingsprocessen dichtbij. Vooral verkeer (incl.vliegverkeer) en industrie zijn bronnen van fijnstof.

 

Wat zijn de gezondheidsrisico’s?

(red. Fijnstof bestaat uit bacteriën, schimmels, chemische stoffen en tal van allergenen). Vooral de kleinste deeltjes in fijnstof zijn gevaarlijk: hoe kleiner de deeltjes, hoe dieper ze in de luchtwegen kunnen doordringen en voor ontstekingen kunnen zorgen. Van daaruit komen ze in de bloedbaan terecht. Fijnstof is dus niet alleen slecht voor onze longen, maar ook - vooral - voor hart en bloedvaten (Erger dan roken).

 

Is het echt zo gevaarlijk?

Luchtvervuiling is de oorzaak van 5,5 miljoen vroegtijdige overlijdensgevallen in 2013. Meer dan de helft vond plaats in India (1,4 miljoen) en China (1,6 miljoen).

Dat blijkt uit een rapport dat een internationaal team van wetenschappers presenteerde tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Association for the Advancement of Science (AAAS) in Washington DC. "Luchtvervuiling is wereldwijd de vierde overlijdensrisicofactor en veruit de grootste met het milieu samenhangende risicofactor voor ziekten", aldus Michael Brauer. De aan luchtvervuiling gerelateerde ziekten zijn met name hartaandoeningen, beroertes, longkanker, bronchitis, longemfyseem en acute infecties.

Volgens de onderzoekers is het probleem in China vooral toe te schrijven aan kolengestookte energiecentrales. De tijdens de COP21 afgesproken doelstellingen om uitstoot terug te dringen, zullen voor China niet genoeg zijn, stelt de Chinese onderzoeker Qiao Ma, die voor "agressiever beleid" pleit.
De Indiase onderzoeker Chanda Venkataraman schrijft India's hoge graad van luchtvervuiling behalve aan energiecentrales en verkeer toe aan de vervuiling binnenshuis door het stoken van kolen, hout en gedroogde mest voor warmte of koken in de huizen van arme gezinnen.

 

Wie loopt vooral risico?

Wie dichtbij een autosnelweg of drukke verkeersas woont, vooral binnen een straal van tweehonderd meter, ademt hogere hoeveelheden ultra fijnstof in. Ook kinderen en mensen die al problemen aan luchtwegen, hart of vaten hebben, zijn gevoeliger. Onderzoek bevestigt dat kinderen die in de buurt van een snelweg wonen, een lagere longfunctie hebben door de hogere aanwezigheid van roet in de longen.

 

Hoe zit het in ons land?

Vlaanderen heeft samen met Nederland, Duitsland en Frankrijk de hoogste graad van luchtverontreiniging van heel Europa. De hoge bevolkingsdichtheid, de vele industriezones en het enorme verkeersvolume zijn de grootste oorzaken. Door de langdurige blootstelling aan fijnstof leven we gemiddeld dertien maanden minder lang, ook weer het hoogste cijfer in Europa. Het merendeel van het fijnstof in Nederland, zo’n 55 procent, is natuurlijk. Dit is voornamelijk zand en zeezout.

 

Is er elke dag evenveel fijnstof?

Neen. In ons land wordt elke dag ongeveer dezelfde hoeveelheid vervuiling uitgestoten. Op windstille dagen - zowel zomer als winter - blijft dat fijnstof langer in de lucht hangen en ontstaan er pieken. Die zorgen voor acute effecten zoals hoesten en benauwdheid, maar ook hartaanvallen. Elk jaar sterven in ons land ongeveer zeshonderd mensen aan de gevolgen van acute blootstelling aan fijnstof.

 

Hoe kun je jezelf beschermen?

Ga niet sporten langs een drukke weg, maar in het bos of park om blootstelling aan fijnstof te beperken. Binnen blijven heeft geen zin: de stofdeeltjes zijn zo klein dat ze ook binnen zitten.

 

Is er beterschap op komst?

De luchtkwaliteit is de laatste vijftig jaar verbeterd door milieuvriendelijkere verbrandingsprocessen in de transportsector en in de industrie. Toch is de uitstoot van fijnstof de laatste jaren niet verder gedaald. Vooral rond verkeerswegen blijft het een probleem. De overheid doet haar best om aan de Europese normen voor fijnstof te voldoen, maar dat is niet voldoende. De normen van de Wereld Gezondheidsorganisatie liggen bijna de helft lager. Er is dus nog heel veel werk aan de winkel...

 

CONCLUSIE: FIJNSTOF IS GEVAARLIJK VOOR DE GEZONDHEID

We ademen allemaal te veel fijnstof in, en de hoge bevolkingsdichtheid en het drukke verkeer zorgen ervoor dat de concentratie aan fijnstof in de lucht maar moeilijk daalt. Draag zelf je steentje bij en laat je auto zoveel mogelijk in de garage.